lod
Home Dotychczasowe wyniki
Dotychczasowe wyniki PDF Drukuj Email

Najważniejsze wyniki badań autorów projektu zawarte w 4 opublikowanych artykułach naukowych, 2 publikacjach oddanych do druku, 2 publikacjach przygotowanych do druku oraz 24 prezentacjach (12 referatów i 12 posterów) na konferencjach międzynarodowych i ogólnopolskich ujęto w nastepujące punkty.

1. W sekwencji glacjalnej stadiału głównego ostatniego zlodowacenia w obszarze lobu Wisły występuje zapis geologiczny dwóch nasunięć lądolodu o zróżnicowanym zasięgu, starszego w fazie leszczyńskiej i młodszego w fazie poznańskiej. Zasięg nasunięcia lądolodu w fazie leszczyńskiej na tym obszarze był prawdopodobnie znacznie mniejszy niż zakładano dotychczas. Po maksimum w fazie leszczyńskiej nastąpiła recesja lądolodu, co najmniej po linię doliny Noteci i środkową część dolnego Powiśla. Ponowne nasunięcie lądolodu w fazie poznańskiej przekroczyło zasięg starszej fazy zlodowacenia i osiągnęło maksimum w lobie Wisły. Transgresja ta miała charakter ponadregionalny.

2. Zestawione wyniki datowania bezwzględnego osadów metodami 14C, TL i OSL, w tym wieki OSL otrzymane przez autorów w ramach realizowanego projektu, dowodzą niezbicie dwóch nasunięć lądolodu w interwale między 22 a 18 ka BP: starszego, głównego nasunięcia LGM (Main LGM advance), między 22 a 21 ka BP korelowanego z fazą leszczyńską  oraz młodszego, ponownego nasunięcia LGM (LGM readvance), między 19 a 18 ka BP, korelowanego z fazą poznańską. Maksimum zasięgu lądolodu w fazie leszczyńskiej szacowane jest na około 21,5 ka BP, natomiast w fazie poznańskiej na około 18,5 ka BP.

3. Zakładany scenariusz nasunięć ostatniego lądolodu w lobie Wisły daje asumpt do rewizji dotychczasowych poglądów, co do zdarzeń paleogeograficznych w obszarze środkowej Polski w stadiale głównym ostatniego zlodowacenia.

4. Nasunięcia lądolodu podczas obydwu faz stadiału głównego ostatniego zlodowacenia charakteryzował szybki ruch lodu, szczególnie podczas fazy poznańskiej. Szacowane tempo zmian położenia krawędzi lądolodu podczas tych faz było znaczące. W czasie fazy leszczyńskiej średnie tempo nasuwania krawędzi lądolodu wynosiło 250 m/rok, a recesji – 300 m/rok. Podczas fazy poznańskiej wynosiło odpowiednio: 400 m/rok i 450 m/rok.

5. Szybki ruch lodu podczas nasunięcia w fazie poznańskiej, z którą autorzy łączą uformowanie lobu Wisły, związany był prawdopodobnie z funkcjonowaniem wiślanego strumienia lodowego.

6. Na analizowanym obszarze występuje ciągła warstwa gliny subglacjalnej o znacznym rozprzestrzenieniu i jednorodnych cechach litologicznych, której zmienna w przestrzeni miąższość sugeruje spadek miąższości lodu w lobie Wisły, a więc w strefie dywergencji mas lodowych na zakończeniu strumienia lodowego.

7. Istnieją liczne sedymentologiczne świadectwa szybkiego ruchu lodu (niezgodności erozyjne poniżej glin subglacjalnych, bruki głazowe z rysami lodowcowymi i śladami płużenia w spągu glin subglacjalnych, glacitektonity i facje glin deformacyjnych, warstwowane diamiktony i laminy wysortowanych osadów), których rozkład przestrzenny pozwala na wyodrębnienie strumienia lodowego, jako strefy szybkiego płynięcia lodu.

8. Cechy sedymentologiczne glin morenowych ujawniają zmienne w czasie i przestrzeni złożone warunki subglacjalne, jakie panowały na kontakcie lodu i miękkiego podłoża podczas funkcjonowania strumienia lodowego lobu Wisły. Gliny te powstały w wyniku kombinacji procesów depozycji z odłożenia oraz szeroko rozumianej deformacji subglacjalnej i interpretowane są jako subglacjalne gliny hybrydowe.

9. Na badanym obszarze można wyróżnić depresje erozyjne z dominacją płaskich równin morenowych, które dominują w strefie dywergencji strumienia, tj. w lobie Wisły.

10. Lateralne granice morfologiczne wynikające z różnic prędkości płynięcia lodu w obrębie strumienia lodowego i poza nim są słabo wyrażone w rzeźbie badanego obszaru, ale czytelne.

11. Prawdopodobnie formy strumieniowe o charakterze megalimneamentów można wyróżnić jedynie w północnej części Wysoczyzny Kujawskiej.

12. Analiza lokalnych kierunków ruchu lodu głównie w oparciu o till fabric pozwala wyodrębnić na analizowanym obszarze zarówno strefę konwergentnego ruchu lodu w strumieniu lodowym jak i dywergentnego w jego zakończeniu, czyli w lobie Wisy.

13. Istniejące (publikowane i pozyskane w projekcie) daty luminescencyjne z osadów leżących powyżej i poniżej gliny będącej efektem depozycji subglacjelnej w czasie funkcjonowania strumienia sugerują prędkości ruchu lodu odpowiadające współczesnym obserwacjom prędkości ruchu lodu w antarktycznych strumieniach lodowych.